დენი ითიშება: რა შევამოწმო და როდის დავურეკო ელექტრიკოსს

ESV (Energy Safe Victoria, ავსტრალიის შტატ ვიქტორიის სახელმწიფო რეგულატორი) ამბობს: თუ სახლში დენი გაქრა, ჯერ შეამოწმე, ხომ არ გამოირთო დამცავი ამომრთველი (safety switch, RCD). თუ გამოირთო, ერთხელ ისევ ჩართე. თუ არ ირთვება, ლიცენზირებულ ელექტრიკოსს დაურეკე. ESV-ის მიხედვით ელექტრო პრობლემების თავად გამოსწორება ან შეკეთება სახიფათოა.

მნიშვნელოვანია: ქვემოთ ციტირებული გვერდები ავსტრალიის (ვიქტორია) და ბრიტანეთის ორგანიზაციების ინგლისურენოვანი გვერდებია და იქაური ტერმინებითა და წესებითაა დაწერილი (მაგალითად, ESV ელექტროფარს სახლის გარეთ ეძებს). ტერმინებს „დამცავი ამომრთველი“ (RCD / safety switch) და „ავტომატი“ (circuit breaker) ვიყენებთ ისე, როგორც წყაროებშია. შენს ფარზე ზუსტად რა გიდგას, ელექტრიკოსს ჰკითხე. ამ გვერდზე ელექტრიკოსის საქმეს არ აღვწერთ: მხოლოდ იმას, რისი გაკეთებაც წყაროების მიხედვით უსაფრთხოა.

რა შევამოწმო თავად, ნაბიჯ-ნაბიჯ

1. გამოირთო თუ არა დამცავი ამომრთველი. ESV: იპოვე ელექტროფარი და შეამოწმე, გადავარდა თუ არა დამცავი ამომრთველი. (ამ გვერდზე ფარის სახურავის გახსნას და სადენებთან შეხებას არ გირჩევთ.)
2. ერთხელ ჩართე ისევ. ESV: თუ გამოირთო, ისევ ჩართე. Electrical Safety First ავტომატებზეც ამბობს, რომ გამოთიშულ ავტომატს უბრალოდ ისევ რთავენ, მაგრამ ჯერ დაზიანება უნდა იპოვო და გამოასწორო, ან საჭიროებისას ელექტრიკოსს მიმართო.
3. თუ არ ირთვება: დაურეკე ელექტრიკოსს. ESV: თუ ამომრთველი არ ირთვება, დაურეკე ლიცენზირებულ ელექტრიკოსს. ESV ელექტრიკოსთან მიმართვას გირჩევს იმ შემთხვევაშიც, როცა ფუზები იწვის ან ავტომატები და დამცავი ამომრთველები ითიშება. თუ ჩართვის შემდეგ ისევ ითიშება, ეს სწორედ ასეთი შემთხვევაა.
4. გამორთე ხელსაწყოები. ESV: დენის გაქრობისას გამორთე ტექნიკა, რადგან დენის უცებ დაბრუნებისას, როცა სახლში არავინაა, ხანძარი შეიძლება გაჩნდეს. განათებისთვის ფანარი ან ბატარეიანი ლამპა გამოიყენე.
5. დააკვირდი, რა ხდება როზეტთან ან შტეფსელთან. Electrical Safety First: ნუ უგულებელყოფ დამწვარ კვალს, ბზუილს ან ტკაცუნს („arcing“), ფუზების გადაწვას, ავტომატების გამორთვას ან გახურებას. გამოართვი შტეფსელი როზეტიდან და დაუკავშირდი გამყიდველს, მწარმოებელს ან კვალიფიციურ ხელოსანს.
6. შეამოწმე დამცავი ამომრთველი ტესტის ღილაკით (ქვემოთ, ცალკე განყოფილებაში). ეს არ არის გამორთვის მიზეზის პოვნა, მაგრამ ამოწმებს, მუშაობს თუ არა თავად დაცვა.

თუ დენი მთელ სახლში ან უბანში არ არის და ფარზე ყველაფერი ჩართულია, ეს ხშირად მიმწოდებლის პრობლემაა: იხილე ქვემოთ.

რას ნიშნავს, როცა ისევ და ისევ ითიშება

Electrical Safety First ავტომატის გამორთვას აფრთხილების ნიშნად თვლის და ბროშურაში წერს, რომ ამას თავს არ უნდა აარიდო. HSE ამავეს ამბობს RCD-ზე: „თუ RCD ითიშება, ეს დაზიანების ნიშანია“. სანამ სისტემას ისევ გამოიყენებ, ის უნდა შეამოწმო. RCD-ს გვერდს არ უვლიან. ხშირი გამორთვისას, თუ დაზიანება ვერ იპოვეს, HSE გირჩევს RCD-ის მწარმოებელს მიმართო.

RCD, Electrical Safety First-ის მიხედვით, სიცოცხლის გადამრჩენი ხელსაწყოა: ის ცოცხალი ნაწილის (მაგალითად, შიშველი სადენის) შეხებისას სასიკვდილო დენის დარტყმისგან გიცავს და იმ დაცვას გაძლევს, რომელსაც ჩვეულებრივი ფუზები და ავტომატები ვერ გაძლევენ.

დამცავი ამომრთველის შემოწმება (ტესტის ღილაკი)

Energy Safe Victoria-ს და Electrical Safety First-ის მიხედვით, ეს სამ თვეში ერთხელ უნდა გააკეთო. ESV-ს ნაბიჯებია:

1. გააფრთხილე სახლში ყველა, რომ ტესტს აპირებ.
2. დააჭირე ტესტის ღილაკს დამცავ ამომრთველზე. დენი უნდა გაითიშოს და ამომრთველი „გამორთულ“ მდგომარეობაში გადავიდეს, შეიძლება ტკაცუნიც გაიგო.
3. შეამოწმე სახლში, რომ ამ წრედზე განათება, ტექნიკა და ჩამრთველები უდენოა.
4. დარწმუნდი, რომ დენი გამორთულია, და ამომრთველი ისევ ჩართე (აწევით ან გადაბრუნებით).

თუ ღილაკის დაჭერისას დენი არ ითიშება, ESV-ს მიხედვით დამცავი ამომრთველი შეიძლება გაფუჭებული იყოს და უნდა დაურეკო ლიცენზირებულ ელექტრიკოსს დაუყოვნებლივ. Electrical Safety First ამასვე ამბობს, თუ ღილაკი უკან არ დგება.

როდის დავურეკო ელექტრიკოსს

წყაროების მიხედვით ელექტრიკოსი გჭირდება, თუ:

• დამცავი ამომრთველი არ ირთვება (ESV);
• ჩართვის შემდეგ ისევ ითიშება: ESV და Electrical Safety First ამას დაზიანების ნიშნად თვლიან, HSE კი RCD-ის გვერდის ავლას კრძალავს;
• ტესტის ღილაკზე დაჭერისას დენი არ ითიშება, ან ღილაკი უკან არ დგება (ESV, Electrical Safety First);
• როზეტზე ან შტეფსელზე დამწვარი კვალი, ბზუილი ან ტკაცუნი, გახურება (Electrical Safety First). ჯერ შტეფსელი გამოართვი, მერე დაუკავშირდი კვალიფიციურ ტექნიკოსს;
• ჩხვლეტა ან დენის დარტყმა ტექნიკიდან ან წყლის ონკანიდან: ESV-ის მიხედვით დაუყოვნებლივ დაურეკე ელექტრომომარაგების კომპანიას, ხოლო სახლის გაყვანილობა ლიცენზირებულმა ელექტრიკოსმა უნდა შეამოწმოს;
• ძველი ან გატეხილი ჩამრთველები და როზეტები, ძველი ფარი, ნაპერწკლები ფარიდან, ჩამრთველიდან ან როზეტიდან, ციმციმა განათება (ESV: ეს გაყვანილობის დაზიანების ნიშნებია). ESV-ის მიხედვით, თუ სახლი 30 წელზე ძველია, გაყვანილობა ლიცენზირებულმა ელექტრიკოსმა უნდა შეამოწმოს;
• ციმციმა ან სუსტი განათება, დაბალი ძაბვა (ESV): გამორთე ადვილად მისაწვდომი როზეტები, გამოართვი ტექნიკა და დაუყოვნებლივ დაუკავშირდი ელექტრომომარაგების კომპანიას. ფარს და ლითონის საგნებს ხელი არ ახლო.

ESV-ის მიხედვით, ელექტრო სამუშაოების ან შეკეთების თავად ცდა ავსტრალიაში არა მხოლოდ სახიფათოა, არამედ უკანონოც, და ამიტომ ელექტრო სამუშაოები ლიცენზირებულ ელექტრიკოსს უნდა მიანდო. Electrical Safety First ასევე ამბობს, რომ ელექტრო სამუშაოებს უნდა ასრულებდეს კომპეტენტური ადამიანი და რომ „წრედის მუშაობა მარტივია, მისი უსაფრთხოდ მუშაობა — გაცილებით რთული“.

თუ მთელ უბანში გაითიშა

ESV-ის მიხედვით, დენის აღდგენა ელექტრომომარაგების კომპანიის საქმეა: ბოძები და სადენები, რომლებითაც დენი სახლამდე მოდის, მას ეკუთვნის და ემსახურება. აღდგენის დრო დამოკიდებულია გათიშვის მიზეზზე (მაგალითად, ქარიშხალი, ხანძარი, წყალდიდობა), ამინდსა და ტერიტორიაზე მისვლაზე. ESV გირჩევს ამ კომპანიას დაუკავშირდე; ტელეფონის ნომრებს ამ გვერდზე არ ვაქვეყნებთ, რადგან წყაროები მხოლოდ ავსტრალიურ კომპანიებს ასახელებენ.

თუ დაშლილი ან გატეხილი ელექტროგადამცემი ხაზი დაინახე, ESV-ის მიხედვით დაშორდი მას მინიმუმ 8-10 მეტრით, ახლოს ყოფნა ელექტროშოკის საფრთხეს ქმნის. ESV გვირჩევს, საგანგებო სიტუაციის შემდეგ სახლში დაბრუნებულმა დაზიანებული სადენი თუ ელექტროაღჭურვილობა რომ დაინახო, დენი არ ჩართო, დაზიანებულს არ შეეხო და ლიცენზირებულ ელექტრიკოსს დაუძახე.

იპოვე ელექტრიკოსი. ჩვენს სიაში Elektriki პროფილის მიხედვით ცვლის როზეტებს, ჩამრთველებს, ავტომატებს და ნათურებს, ამოწმებს და აწყობს გამანაწილებელ ფარს და ამონტაჟებს გაჟონვის რელეს. Labex პროფილის მიხედვით ელექტრიკოსს ბინაში, კერძო სახლსა და ოფისში აგზავნის და ადგილზე პოულობს დაზიანების მიზეზს. Electric Services პროფილის მიხედვით ემსახურება საცხოვრებელ სახლებს და კომერციულ ობიექტებს. ეს ფრაზები მათივე გვერდებიდანაა.

რა უთხრა ელექტრიკოსს, როცა დაურეკავ

1. რა გაითიშა: მთელი სახლი, ერთი ოთახი თუ ერთი როზეტი; ავტომატი გამოირთო თუ დამცავი ამომრთველი.
2. ერთხელ ისევ ჩართე თუ არა და ისევ გაითიშა თუ არა (ESV; Electrical Safety First).
3. გამორთვის მომენტში რომელი ტექნიკა იყო ჩართული.
4. დამწვარი კვალი, ბზუილი ან ტკაცუნი, გახურებული როზეტი ან შტეფსელი (Electrical Safety First ამ ნიშნებს ასახელებს).
5. ტესტის ღილაკი ბოლოს როდის შეამოწმე და დენს თუ ითიშებს.
6. ციმციმა განათება, ნაპერწკალი, დენის დარტყმა (ESV).
7. რამდენი წლისაა სახლი ან გაყვანილობა (ESV: 30 წელზე ძველი სახლის გაყვანილობა შესამოწმებელია).