კანალიზაცია გაიჭედა: როგორ გავწმინდო უნიტაზი და ნიჟარა

თუ კანალიზაცია გაიჭედა და არ იცი, რა ვქნა, ჯერ გაიგე, ერთი წერტილია დაზიანებული (უნიტაზი, ნიჟარა ან შხაპის ტრაპი) თუ მთელი სახლი ან შენობა. ერთი წერტილის შემთხვევაში ამოიღე ზედმეტი წყალი, სცადე ცხელი (არა მდუღარე) წყალი და შემდეგ სწორი ტიპის პლუნჟერი კარგი მიკვრით. თუ ეს არ შველის, ან რამდენიმე წერტილი ერთდროულად იჭედება, დაურეკე სანტექნიკოსს.

გაითვალისწინე: ქვემოთ ნახსენები წყაროები ბრიტანულია (Thames Water, WaterSafe, Bron Afon, London Fire Brigade). ქართული შენობების მილები და კანალიზაციის სისტემა შეიძლება განსხვავდებოდეს, ამიტომ ყველაფერი ზოგადი რჩევაა. თუ რომელიმე ნაბიჯი შენს მილებს არ შეესაბამება, სჯობს სანტექნიკოსს დაურეკო.

როგორ ვიცნობ გაჭედვას?

Thames Water-ის მიხედვით კანალიზაციის გაჭედვა შეიძლება გქონდეს, თუ:

• უნიტაზის გადავლება გიჭირს;
• ნიჟარა ან აბაზანა ძალიან ნელა იცლება;
• კანალიზაციიდან ცუდი სუნი ამოდის.

Thames Water-ის თქმით, როცა ჩამდინარე წყალს წასვლა არ შეუძლია, ის უნიტაზიდან ან ნიჟარიდან უკან ამოვა და სახლს დაატბორავს. ამიტომ გაჭედვის მოგვარებას ნუ გადადებ.

ერთი წერტილია თუ მთელი სისტემა?

კანალიზაციის გაწმენდა სახლის პირობებში ამ კითხვით იწყება, რადგან პასუხზეა დამოკიდებული, თავად გაწმენდ თუ ოსტატი გჭირდება. Thames Water-ის მიხედვით გაჭედვა სახლის შიგნითაა, თუ:

• მეზობლებს კანალიზაციასთან პრობლემა არ აქვთ;
• შენი სახლი ან ბინა სხვასთან საერთო მილს არ იყენებს;
• არსად სხვაგან წყალი არ ტბორავს;
• ზედა სართულის ნივთები დაზიანებულია, ქვედა კი მუშაობს. Thames Water ამას შიდა გაჭედვაზე მიმანიშნებლად თვლის;
• კანალიზაციის ჭა (drain or sewer access point) თავისუფალია. Thames Water-ის მიხედვით ასეთ დროს გაჭედვა სავარაუდოდ შენს სახლის შიგნითაა.

Thames Water-ის მიხედვით საერთო (საჯარო) კანალიზაციის ბრალი უფრო სავარაუდოა, თუ პრობლემა შენი საკუთრების გარეთაა ან რამდენიმე სახლს ერთდროულად აქვს. ქართულ შენობაში ამ საკითხზე ვინ პასუხობს, შენობის მართვის ორგანოსთან ან მეზობლებთან გაარკვიე; ჩვენი წყარო ბრიტანეთზეა.

უნიტაზი გაიჭედა: ნაბიჯ-ნაბიჯ

უნიტაზი გაიჭედა და წყალი არ იცლება? გაჭედილი უნიტაზის გაწმენდა ამ თანმიმდევრობით სცადე:

1. მოემზადე. Bron Afon-ის მიხედვით ჩაიცვი რეზინის ხელთათმანები და ძველი ტანსაცმელი.
2. ქიმიას ჯერ ნუ ჩაასხამ. Bron Afon არ გირჩევს ქიმიურ საწმენდს პირველ საშუალებად, რადგან ის შეიძლება უკან ამოიშხეფოს.
3. ამოიღე ზედმეტი წყალი. Bron Afon-ის მიხედვით უნიტაზში ძალიან ბევრი წყალი არ უნდა იყოს, საჭიროების შემთხვევაში ჯერ ამოიღე.
4. აიღე სწორი პლუნჟერი. Bron Afon-ის მიხედვით უნიტაზისთვის განიერი ბოლოს (wide-lipped) პლუნჟერი გჭირდება. ნიჟარისთვის კი ბრტყელძირიანი პლუნჟერი გამოიყენება (Bron Afon).
5. მიაკარი ჰერმეტულად. პლუნჟერი ისე დადე, რომ გარშემო კარგი, ჰაერგაუმტარი მიკვრა გაქვს (Bron Afon).
6. ამოძრავე რიტმულად. Bron Afon-ის მიხედვით ძლიერი ბიძგები საჭირო არაა, საკმარისია ზევით-ქვევით თანაბარი, რიტმული მოძრაობა.
7. გამოსცადე. თუ წყალი წავიდა, ფრთხილად გადაავლე; თუ არა, გაიმეორე.

თუ პლუნჟერი არ დაგეხმარა და გაჭედვა ღრმადაა, WaterSafe-ის მიხედვით ღრმა გაჭედვისთვის მილის გამწმენდი ტროსი (plumber’s snake, drain auger) გამოიყენება: ის ჩაიშვება მილში, სანამ წინააღმდეგობას არ იგრძნობ, სახელურს ატრიალებ, რომ გაჭედვა დაიშალოს ან ტროსზე მოეჭიდოს, და ნელა ამოიღებ. WaterSafe ამას ნიჟარაზე აღწერს. თუ ასეთი ხელსაწყო და გამოცდილება არ გაქვს, სჯობს ოსტატს დაუძახო.

Bron Afon-ის მიხედვით პლუნჟერი უფრო იაფია, ვიდრე სანტექნიკოსი, და ის ადვილი გამოსაყენებელია. Bron Afon პლუნჟერს გირჩევს მაშინ, როცა იცი, რა გაიჭედა და ეს წყალში არ იხსნება და ადვილად არ გავა (მაგალითად, ბავშვის სათამაშო). მისივე თქმით, სანტექნიკოსი მხოლოდ მაშინ გჭირდება, როცა სხვა ვარიანტები უკვე სცადე.

ნიჟარის მილის გაწმენდა და გაჭედილი ტრაპის გაწმენდა

Bron Afon-ის მიხედვით პირველად ცადე უბრალო წყალი: ვედრო წყალი საკმაოდ სწრაფად ჩაასხი ხვრელში, რადგან წყლის ძალა ზოგჯერ პატარა გაჭედვას ჩამორეცხავს.

თუ ეს არ იკმარა, ნიჟარის მილის გაწმენდისთვის WaterSafe-ის თანმიმდევრობა ასეთია (წყარო მხოლოდ ნიჟარაზე წერს; შხაპის ტრაპზეც ანალოგიურად შეგიძლია იმოქმედო, მაგრამ ეს ჩვენი ვარაუდია):

1. ამოიღე დარჩენილი წყალი. WaterSafe გირჩევს ვედროთი ან ჭიქით ამოიღე და სხვა, მუშა ნიჟარაში ჩაასხი; დარჩენილი ღრუბლით შეიწოვე.
2. გამოიღე ხილული ჭუჭყი ხელით. რეზინის ხელთათმანებით ამოიღე საჭმლის ნარჩენი, ცხიმი ან თმა, თუ დრენაჟის ხვრელთან ჩანს.
3. ცხელი, მაგრამ არა მდუღარე წყალი. WaterSafe-ის მიხედვით დაახლოებით ორი ლიტრი წყალი გააცხელე, რომ ძალიან ცხელი იყოს და არ დუღდეს (მდუღარემ PVC მილები შეიძლება დააზიანოს), ჩაასხი პირდაპირ ხვრელში და გახსენი ონკანი შესამოწმებლად. თუ არ გაიწმინდა, გაიმეორე ერთხელ.
4. პლუნჟერი. WaterSafe-ის მიხედვით კვლავ ამოიღე წყალი, ხოლო თუ ნიჟარას ორი ნაწილი აქვს, მეორე ხვრელი სველი ჩვრით დახურე. მოათავსე ბრტყელძირიანი ნიჟარის პლუნჟერი გაჭედილ ხვრელზე ისე, რომ მიკვრა მიიღო, და 5-10-ჯერ ზევით-ქვევით გადაატარე. მერე მოხსენი და შეამოწმე, თავისუფლად მიედინება თუ არა წყალი.
5. გადადინების ხვრელი დახურე. Bron Afon-ის მიხედვით სხვა გასასვლელები, მათ შორის გადადინების ხვრელი (overflow), უნდა დაიფაროს, თორემ წყალი იქიდან უკან დაგიბრუნდება.

თუ ნიჟარა წყალს ისევ ცუდად ატარებს, WaterSafe მიგითითებს ორ შემდეგ ვარიანტზე: მილის ტროსი ან ნიჟარის ქვეშ მოხრილი მილის (P-trap) მოხსნა და გაწმენდა. მეორე ვარიანტზე WaterSafe-ის ინსტრუქცია ასეთია: ქვემოთ ვედრო მოათავსე, ქანჩები გახსენი, მილი გადაიღე და გაწმინდე, შემდეგ თავიდან დაამაგრე. ეს ნიჟარის მილის სიფონია. თუ სარეცხი მანქანის შლანგი სწორედ ნიჟარის სიფონზეა მიერთებული, ამ ადგილას გაჭედვის გამო მანქანაც ცუდად დაიცლება; იხილე სარეცხი მანქანა წყალს არ ცლის.

გარდა ამისა, WaterSafe ქიმიის გარეშე ვარიანტად გვთავაზობს საჭმლის სოდისა და თეთრი ძმრის მეთოდს: 1 ჭიქა სოდა, შემდეგ 1 ჭიქა თეთრი ძმარი, დახურვა 15-60 წუთით და ცხელი (არა მდუღარე) წყლით გავლება. LFB-ის მიხედვით ბუნებრივი საშუალებებიც ყოველთვის უსაფრთხო არაა სხვა ქიმიკატებთან შერევისას, ამიტომ ამ მეთოდს სხვა გამწმენდთან ერთად ნუ გამოიყენებ.

ქიმიური გამწმენდები: რა არ უნდა გააკეთო

• ჯერ ქიმია ნუ ჩაასხამ. Bron Afon-ის თქმით, ქიმიური საწმენდი შეიძლება უკან ამოიშხეფოს. თუ მაინც გამოიყენებ, ჩაიცვი რეზინის ხელთათმანები, წაიკითხე ეტიკეტი და გაიარე ჰაერი ოთახში. Bron Afon-ის თქმით ასეთი საშუალებები საკმარისად ძლიერია გაჭედვის გასახსნელად, ამიტომ კანზე არ უნდა მოხვდეს.
• სხვადასხვა გამწმენდს ნუ აურევ. LFB-ის მიხედვით სხვადასხვა გამწმენდის შერევამ შეიძლება ტოქსიკური ორთქლი და ნივთიერებები გამოიწვიოს. მათ შორის: ქლორი (bleach) ამიაკთან, ძმართან, ლიმონის წვენთან ან სხვა მჟავე საშუალებებთან.
• ვერ უშველა? მეორე ნუ დაამატებ. LFB-ის წესია: თუ გამწმენდმა არ იმუშავა, სხვა პროდუქტს ნუ ჩაასხამ და სანტექნიკოსს დაუკავშირდი.
• მიჰყევი ეტიკეტის ინსტრუქციას, შეინახე პროდუქტი ორიგინალურ შეფუთვაში და ბავშვებისთვის მიუწვდომელ ადგილას (LFB).

როდის დავურეკო სანტექნიკოსს? კანალიზაციის გაწმენდა ტროსით

დარეკე სანტექნიკოსს, თუ:

• გაჭედვა შიდაა და რამდენიმე წერტილი (მაგალითად, უნიტაზიც და ნიჟარაც) ერთდროულად იჭედება. Thames Water გაჭედვის შემთხვევაში, რომელიც შენს მილებშია, სწორედ სანტექნიკოსთან მიმართვას გირჩევს;
• პლუნჟერი და ცხელი წყალი არ შველის, ან ტროსით გაწმენდა შენთვის უცხოა;
• წყალი უკან ამოდის და სახლს ტბორავს (Thames Water);
• რაიმე გამწმენდი უკვე ჩაასხი და ვერ უშველა (LFB);
• ღრმა გაჭედვაა. WaterSafe-ის მიხედვით, თუ წყალი მაინც უკან ბრუნდება, გაჭედვა შეიძლება უფრო ღრმად იყოს მილსადენში და პროფესიონალის დახმარება დაგჭირდეს.

კანალიზაციის გაწმენდა ტროსით ის ხელსაწყოა, რომელსაც ოსტატი შეიძლება მოიტანოს: WaterSafe-ის მიხედვით მილის ტროსი (plumber’s snake) ღრმა გაჭედვის დასაშლელად ან ამოსაღებად გამოიყენება. ეს წყაროს აღწერაა და არა გარანტია, რომ ყველა გაჭედვა ტროსით მოგვარდება. Thames Water-ის მიხედვით (ბრიტანეთში) სახლის შიგნით გაჭედილი მილის გაწმენდა მესაკუთრის პასუხისმგებლობაა.

იპოვე სანტექნიკოსი შენს ქალაქში. ონკანის საკითხებზე იხილე ონკანი წვეთავს.

რა ვუთხრა სანტექნიკოსს

1. რომელი წერტილია გაჭედილი: უნიტაზი, ნიჟარა, შხაპის ტრაპი თუ რამდენიმე ერთდროულად.
2. როდიდან და როგორ დაიწყო: ნელა ჩაიცლებოდა წინა დღეებში თუ უცებ გაჩერდა.
3. მეზობლებსაც აქვთ თუ არა იგივე პრობლემა.
4. ზედა სართულზე მუშაობს თუ არა ქვედა, და პირიქით (Thames Water-ის მიხედვით ეს შიდა გაჭედვაზე მიუთითებს).
5. რა სცადე უკვე: პლუნჟერი, ცხელი წყალი, ტროსი.
6. ჩაასხი თუ არა რაიმე ქიმიური გამწმენდი და რომელი. ოსტატმა ეს უნდა იცოდეს, რადგან LFB-ის მიხედვით სხვადასხვა გამწმენდის შერევა სახიფათოა.

როგორ თავიდან ავიცილო

Thames Water-ის მიხედვით კანალიზაცია იღებს მხოლოდ წყალს უნიტაზიდან, ნიჟარიდან, აბაზანიდან და შხაპიდან, ადამიანის ნარჩენებსა და ტუალეტის ქაღალდს. ყველაფერი დანარჩენი ნაგავშია:

• უნიტაზში მხოლოდ შარდი, განავალი და ტუალეტის ქაღალდი;
• სველი ხელსახოცი, თუნდაც ‘flushable’ ეწეროს, მილებს ახერგავს; ჰიგიენური ნაწარმი და ბავშვის ხელსახოცი ქაღალდში გახვიე და ნაგავში გადააგდე;
• დარჩენილი ზეთი, ცხიმი და საჭმელი გააცივე და ნაგავში გადააგდე, რადგან ის მილებში მყარდება.